Kös oyunu sözlüğü

Atış sonuçları

Dört tahta çubuğun kaçının açık kaçının kapalı geldiğine göre beş sonuç vardır. Açık çubuğun sıradaki yeri sonucu değiştirmez.

Kös

Dört çubuktan üçünün kapalı, birinin açık gelmesi. Bir adımlık hareket verir ve ek atış kazandırır. Aynı zamanda evlerle orta yol arasındaki bütün sınırların tek anahtarıdır — oyun adını bu atıştan alır.

İkilinç

İki çubuğun açık, iki çubuğun kapalı gelmesi. İki adımlık hareket verir, ek atış kazandırmaz.

Üçülünç

Üç çubuğun açık, bir çubuğun kapalı gelmesi. Üç adımlık hareket verir, ek atış kazandırmaz.

Ak Dört

Dört çubuğun da açık gelmesi. Dört adımlık hareket verir ve ek atış kazandırır.

Altı

Dört çubuğun da kapalı gelmesi. Altı adımlık hareket verir ve ek atış kazandırır.

Tahta ve taşlar

Er

Takımların tahta üzerinde hareket ettirdiği oyun taşı. Her takımın on eri vardır ve aynı takımın iki eri aynı delikte bulunamaz.

Tahta (er meydanı)

Dörderli sıralar halinde toplam kırk deliği bulunan oyun alanı.

Ev

Tahtanın dıştaki iki sırasından her biri. Bir takımın kendi evi, rakibi için rakip evidir. Oyun başında bütün erler kendi evlerindedir; eve giriş ve evden çıkış yalnızca Kös ile olur.

Orta

Tahtanın ortasındaki iki sıradan oluşan, iki takımın da kullandığı sürekli dolaşım yolu. Ev yolculuğunu tamamlayan er kalıcı olarak burada dolaşır ve artık hiçbir eve giremez.

Boynuzlu er

Her takımda bir tane bulunan, diğerlerinden farklı ve boynuzlu görünen er. Takım adına ilk hareketi bu er yapmak zorundadır. Hareket dışında ek bir yeteneği yoktur ve yenirse oyun normal biçimde devam eder. Bu terimin yereldeki adı henüz doğrulanmadı; kuralı anlatabilmek için kullandığımız geçici bir addır.

Hamle ve oyun

Fıslamak (yemek)

Bir rakip erin bulunduğu deliğe tam gelerek onu tahtadan kaldırmak. Üzerinden geçmek ya da yakınına inmek yetmez. Yeme ek atış kazandırmaz.

Hareket hakkı

Her fiziksel atışın ürettiği, bölünemeyen tek hak. Farklı atışların değerleri toplanıp birden çok ere dağıtılamaz; her hak tek bir ere tam değeriyle uygulanır ya da o haktan vazgeçilir.

Ek atış

Kös, Ak Dört ve Altı sonuçlarının kazandırdığı fazladan atış hakkı. Sonuç o an hiçbir ere uygulanamasa bile ek atış yine yapılır. Hareket kararları, zincirdeki bütün atışlar bittikten sonra verilir.

Katar

Rakip evinde aynı takımın erlerinin boşluk bırakmadan yan yana dizilmesi. Bu diziliş, en arkadaki erin öndeki takım arkadaşlarının üzerinden atlayıp en öndekinin hemen önündeki deliğe yerleşmesine izin verir — oyunun "üzerinden atlanamaz" kuralının tek istisnası. Bu terimin yereldeki adı henüz doğrulanmadı; kuralı anlatabilmek için kullandığımız geçici bir addır.

Katılımcı

Atışı yapan kişi. Eşli oyunda bir takım iki katılımcıdan oluşur ve her katılımcının takımın erlerini oynatabilmesi için en az bir kez Kös atmış olması gerekir.

Takım

Aynı on eri ortak kullanan taraf. Bir takım ancak rakibin on erinin tamamını yediğinde kazanır.